05 điều mình ấn tượng nhất trong sách
Hãy tập trung trao dồi bản thân thật tốt, mọi người sẽ tự tìm đến. Nhưng làm tốt vẫn chưa đủ, để được tìm thấy - bạn cần nằm trong vùng tìm kiếm được.
Hãy là một kẻ nghiệp dư - Bạn không cần chờ đến khi trở thành chuyên gia rồi mới chia sẻ công việc của mình.
Chia sẻ những gì bạn biết - Bất cứ thứ gì bạn không sẵn sàng và hào phóng cho đi đều sẽ rời bỏ bạn.
Đừng là một kẻ SPAM
Học cách “chịu đòn” - những điều kém tôn trọng từ bên ngoài.
Vì sao mình lại đọc cuốn sách này
Không biết từ bao giờ mà mình lại thu mình, không dám chia sẻ những việc mà bản thân yêu thích (hay không hề nghĩ tới việc này) với cộng đồng để thu hút những người có cùng chung sở thích.
Mình từng là một người không sử dụng mạng xã hội (có thể do giai đoạn đó chưa phát triển), bất kể xung quanh mình - bạn bè ai nấy cũng đều có tài khoản mạng xã hội riêng (thời đó là Facebook) và mình thấy họ rất vui vẻ trò chuyện thông qua nó. Cho đến năm lên lớp 10 thì mình mới bắt đầu lập tài khoản Facebook riêng, lúc đó thực sự mình cũng ngại nên cũng chỉ để nickname tài khoản là một cái tên không phải tên thật của mình. Và mình nhớ không lầm là cho đến năm thứ hai của đại học thì mình mới bắt đầu đăng tải một chiếc story đầu tiên, lúc đó trong mình chỉ có một cảm giác không quen thuộc mấy với việc đăng tải những gì về bản thân lên mạng xã hội - có lẽ là do mình thiếu sự tự tin và sợ bị đánh giá từ người khác. Dần dần cho đến thời điểm hiện tại thì mình đã có rất nhiều tài khoản mạng xã hội khác nhau, cũng đã mạnh dạn hơn trong việc chia sẻ và đăng tải những suy nghĩ cá nhân/bài viết mà mình cảm thấy ý nghĩa lên trên đó.
Cho đến khi lần đầu mình đọc được tác phẩm này, mình mới hiểu sâu sắc hơn về tầm quan trọng của việc quảng bá hình ảnh của một người đối với công việc của họ. Và giờ là lần đọc hoàn thành thứ hai của mình. Điều tuyệt vời nhất là nó giúp mình thoải mái hơn trong việc chia sẻ những suy nghĩ, những gì liên quan đến công việc và thói quen trong lối sống của mình lên mạng xã hội.
Mình nghĩ những điều đó có thể gây hứng thú được với một vài người và không hữu ích với những người còn lại, nhưng đó là tất cả những gì mình có thể làm để có thể kết nối được với những người có cùng sở thích với bản thân. Vì mình tin việc làm này có thể giúp cuộc sống của mình và mọi người xung quanh trở nên tốt hơn.
Cuốn sách đã thay đổi mình như thế nào
Giống như Ali Abdaal, cuốn sách giúp mình cảm thấy thoải mái hơn khi chia sẻ suy nghĩ và công việc của mình trực tuyến.
Cuốn sách giúp mình lan tỏa, chia sẻ và cho đi (có thể là vô điều kiện) những giá trị đến với những người cần nó.
Cuốn sách thôi thúc mình viết nhiều hơn.
Tóm tắt, ghi chú: Những tư duy và những cách làm việc mới.
Một cách làm việc mới
Hãy nhìn công việc như một quá trình không bao giờ kết thúc. Hãy chia sẻ quá trình đó để thu hút những người có thể sẽ hứng thú với công việc bạn làm. Trên hành trình chia sẻ đó, bạn sẽ không tránh được các giai đoạn khó khăn tác động từ bên ngoài khi chia sẻ những điều liên quan đến bản thân ra trước xã hội, hãy học cách đối diện và vượt qua nó.
Hãy tưởng tượng ông sếp sắp tới chẳng cần đọc lý lịch của bạn, bởi ông ta đã đọc blog của bạn rồi. Hãy tưởng tượng bạn là một sinh viên, kiếm được việc làm đầu tiên nhờ một dự án của trường mà bạn chia sẻ trên mạng. Hãy tưởng tượng bạn mất việc, nhưng lại có một mạng lưới những người hiểu rõ bạn làm gì và sẵn sàng tìm cho bạn một công việc mới. Hãy tưởng tượng khả năng biến một dự án ngoài lề hoặc sở thích thành nghề nghiệp, vì bạn có những người ủng hộ sẵn sàng giúp đỡ.
Hoặc tưởng tượng một việc đơn giản hơn và cũng mang lại sự thỏa mãn không kém: bạn có thể dành phần lớn thời gian và năng lượng để chú tâm học một nghề thủ công, học một ngành thương mại, hoặc quản lý một doanh nghiệp, trong khi sản phẩm của bạn vẫn có thể thu hút những đối tượng cùng chung sở thích.
Tất cả những gì bạn phải làm là bày sản phẩm ra.
Khi tập trung trau dồi bản thân thật tốt, mọi người sẽ tự tìm đến - Hãy làm tốt đến mức mọi người không thể nào phớt lờ được bạn. Nhưng chỉ làm tốt thôi vẫn chưa đủ. Để được tìm thấy, bạn phải nằm trong vùng tìm kiếm được. Thay vì lãng phí thời gian xây dựng “mạng lưới quan hệ”, hãy tận dụng Internet để hào phóng chia sẻ ý tưởng và kiến thức một cách miễn phí, rồi một ngày nào đó bạn sẽ thu hút được những người cùng thị hiếu - điều này có thể thay đổi cuộc đời của bạn.
1. Bạn không cần phải là một thiên tài.
“Hãy cho đi những gì bạn có. Đối với ai đó, nó có thể mang ý nghĩa hơn bạn tưởng rất nhiều” - Nhà thơ Henry Wadsworth Longfellow
Hãy tìm một cộng đồng tài năng (hoặc tạo ra nó) - nơi mà mọi người giúp đỡ lẫn nhau, quan sát sản phẩm của nhau, sao chép của nhau, ăn cắp và đóng góp ý tưởng cho nhau. Hãy tham gia vào cộng đồng đó và tìm cách cho đi những gì bạn nghĩ là hữu ích, bất kỳ ai cũng đều có thể đóng góp chứ không cần phải là chuyên gia. Và hãy nhớ rằng, đừng cố gắng trở thành một thiên tài “đơn độc” trong lĩnh vực sáng tạo.
Hãy là một kẻ nghiệp dư - Phần lớn những điều chúng ta học được là từ những người nghiệp dư. Họ có thể là người bạn thân, một người sáng tạo nội dung mới nổi trên mạng xã hội, một người thầy tiếng Anh mới vào nghề được 5 năm, một nhà quản lý với 2 năm kinh nghiệm,…. Còn những chuyên gia thì không dễ gì để ta có thể gặp được họ. Người nghiệp dư hiểu được tâm lý của người mới bắt đầu, còn chuyên gia thì đã trải qua lâu lắm rồi nên họ sẽ không bận tâm chia sẻ hoặc có thể quên nó luôn mất rồi.
Hãy tìm một điều bạn muốn học hoặc muốn hoàn thành và cam kết nó trước mặt mọi người, và hãy thử xem việc cam kết với một ai đó có dễ dàng hơn là cam kết chỉ với mình hay không, nếu nó dễ dàng hơn thì đó là việc bạn nên làm. Chia sẻ quá trình làm điều đó (dù là thành công hay thậm chí là thất bại) và giúp đỡ người khác muốn đi con đường giống bạn.
2. Tư duy quá trình, đừng tư duy sản phẩm.
Mọi người thực sự muốn xem quá trình tạo ra sản phẩm, vì họ cũng muốn tạo ra sản phẩm đó. Ở thời kỳ khi công nghệ thông tin chưa phát triển, cách duy nhất để nghệ sĩ kết nối với khán giả là thông qua triễn lãm hoặc báo chí. Nhưng ngày nay bằng cách tận dụng Internet và mạng xã hội, một nghệ sĩ có thể chia sẻ bất cứ điều gì, bất cứ khi nào mà hầu như không tốn một xu. Khi dẹp cái tôi sang một bên và bắt đầu chia sẻ quá trình, nó tạo điều kiện để mọi người xây dựng mối quan hệ với ta và sản phẩm. Chính điều đó giúp sản phẩm được bán nhiều hơn.
Ghi chép lại tất cả những gì bạn làm - Ghi lại là cách tốt nhất để bạn có những dữ liệu để phân tích, đánh giá và đóng gói nó thành quy trình (dù ngắn hay dài) để chia sẻ. Và đặc biệt hơn hết là nếu bạn cần hướng dẫn lại một ai đó mà không cần phải mất thời gian ngồi lục lại trong trí nhớ để bày “từng li từng tí” thì những gì bạn đã đóng gói đó sẽ cực kỳ có giá trị đối với thời gian của bạn. Hãy ghi lại tất cả bằng cách ghi lại ý tưởng của bạn vào sổ hoặc ghi âm, chụp thật nhiều ảnh về quá trình, quay video cảnh bạn đang làm việc,…Hãy tận dụng tốt chiếc điện thoại thông minh của bạn. Dù có định chia sẻ nó hay không thì việc ghi lại cũng sẽ có những giá trị riêng với bạn. Và khi đã sẵn sàng chia sẻ, thì bạn sẽ có vô số tài liệu để lựa chọn.
3. Mỗi ngày chia sẻ một vài điều nhỏ.
Dành 30p mỗi ngày để chia sẻ - Đừng để nó lấn chiếm quá nhiều thời gian, nếu kết thúc khoảng thời gian này thì hãy quay lại làm việc. Mình tin rằng việc tích lũy qua từng ngày đó; thì một tuần, một tháng hay một năm sau đó mình sẽ thực sự phát triển khác biệt hơn.
Bài kiểm tra “Thế thì có gì đặc biệt?” trước khi chia sẻ một điều gì đó - Hãy thử nghĩ xem liệu nó có hữu ích hoặc thú vị đối với ít nhất một ai đó ngồi phía bên kia màn hình hay không. Nếu có, hãy chia sẻ nó.
Hãy đảm bảo Lưu lượng trong khi tập trung vào Trữ lượng như Sloan nói - Lưu lượng là những luồng thông tin cập nhật hằng ngày để nhắc nhở mọi người rằng bạn vẫn đang tồn tại. Trữ lượng là giá trị bền lâu, nó phát tán chậm rãi nhưng chắc chắn, là những gì mọi người phát hiện ra thông qua tìm kiếm.
Hãy sở hữu một tên miền riêng - Bạn cần một trang web cá nhân. Tốt nhất là nên có tên miền www.[tên của bạn].com, nhưng nếu không có sẵn, hãy sử dụng một đuôi tên miền khác (ví dụ: .co.uk, .com.pk, .io, .me, v.v., có hàng trăm đuôi tên miền khác nhau). Hãy tìm hiểu cách cài đặt blog (đến đây cũng biết ơn và xin cảm ơn người bạn thân của mình - Huy Châu, người đã giúp mình có một trang web riêng). Hãy bắt đầu đăng tải bài viết lên trang web riêng của bạn. Blog là một nơi cực kỳ tốt để biến lưu lượng thành trữ lượng, một bài blog khi đứng riêng lẻ sẽ chẳng có giá trị gì nhiều, nhưng sau hàng thập kỷ với hàng nghìn bài viết, nó sẽ biến thành những sản phẩm để đời. Và mình tin điều đó - và việc viết blog là một trong những khoản đầu tư thời gian tốt nhất ở hiện tại mình đang và sẽ tiếp tục duy trì.
4. Mở cửa căn phòng của những kỳ quan.
Trước khi thực hiện bước nhảy vọt là chia sẻ công việc của bạn công khai, bạn có thể chia sẻ thị hiếu của bản thân về công việc của người khác! - Khi mới bắt đầu sự nghiệp hoặc một lĩnh vực mới, sản phẩm/công việc do chính bạn làm ra có thể chưa đủ xuất sắc hoặc bạn chưa đủ tự tin để công khai rộng rãi cho mọi người xem. Thay vì áp lực phải tạo ra thứ gì đó hoàn hảo ngay lập tức, bạn có thể bắt đầu bằng cách nói về những thứ bạn yêu thích, ngưỡng mộ hoặc những gì đang truyền cảm hứng cho bạn từ tác phẩm/công việc của những người đi trước. Tại sao việc này lại có hiệu quả? Cách bạn đánh giá, lựa chọn và chia sẻ sản phẩm của người khác chính là tấm gương phản chiếu "thị hiếu", góc nhìn và tư duy của chính bạn. Tất cả những gì gây ảnh hưởng lên bạn đều đáng được chia sẻ - bởi chúng cho mọi người thấy bạn là ai và bạn làm gì thông qua những thứ bạn thu nạp vào đầu. Khi bạn chia sẻ những điều này, bạn đang tích lũy một cộng đồng những người có cùng tần số và sở thích với mình. Đến khi bạn có và thực sự sẵn sàng chia sẻ sản phẩm cá nhân, bạn đã có sẵn một nền tảng tư duy rõ ràng và một lượng khán giả hiểu được gu làm việc của bạn.
Luôn ghi nhận đóng góp của người khác - Nếu chia sẻ tác phẩm của người khác, bạn cần ghi công cho họ. Bằng cách đưa ra thông tin về những gì bạn chia sẻ: Đó là gì? Ai tạo ra nó? Nó ra đời khi nào và ở đâu?…Tốt nhất là nên ghi công kèm thêm đường link dẫn đến nguồn đó. Ví dụ: Cảm ơn Austin Kleon vì đã viết cuốn sách Show Your Work này.
5. Kể những câu chuyện hay.
Sản phẩm không bao giờ tự lên tiếng - Là một người thích đến những quán cà phê có “vibe” mà bản thân thích để làm việc, điều đó khiến mình tò mò về cái tên của những quán cà phê đó - phần lớn đều có câu chuyện ý nghĩa phía sau, như: Cộng cà phê - Từ "Cộng" được lấy từ chữ đầu tiên trong tên quốc gia của mình - Cộng Hoà Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam; Ikigai Coffee được lấy theo tên của một triết lý nổi tiếng của người Nhật, mang nghĩa là "lý do để sống" - điểm giao thoa giữa điều bạn yêu, điều thế giới cần, điều bạn giỏi và điều có thể tạo ra thu nhập; Starbucks - Cái tên bắt nguồn từ nhân vật Starbuck - người bạn đồng hành, thuyền phó đầu tiên trên con tàu Pequod trong cuốn tiểu thuyết kinh điển Moby-Dick của Herman Melville,… Chính những điều đó - những câu chuyện mà bạn kể về sản phẩm của mình có ảnh hưởng mạnh mẽ đến cảm xúc cũng như hiểu biết của mọi người về nó, mà hai yếu tố này lại ảnh hưởng đến giá trị họ gắn cho sản phẩm.
Nếu bạn muốn chia sẻ về bản thân và công việc hiệu quả hơn, bạn cần trở thành một người kể chuyện tài tình. Và mình cũng đang như vậy - đang và sẽ tiếp tục cải thiện điều đó. Vì mình hiểu một điều rằng, ngoài việc giúp cho công việc của mình phát triển, thì việc kể những câu chuyện hay là điều giúp mình kết nối sâu sắc với những người thân yêu với mình.
6. Dạy những gì bạn biết
”Việc mong muốn giữ lại những gì bạn học được không chỉ đáng hổ thẹn mà còn mang tính phá hoại. Bất cứ thứ gì bạn không sẵn sàng và hào phóng cho đi đều sẽ rời bỏ bạn. Bạn mở két sắt ra và sẽ chỉ thấy toàn tro bụi mà thôi” - Annie Dillard
Không biết bạn đọc sẽ như thế nào với những điều bạn học được, còn mình làm minh chứng rõ ràng cho câu nói trên của Annie. Mình hầu như quên phần lớn những gì mình học nếu không dùng nó hàng ngày/tuần để vận dụng. Và thật may mắn cho đến hiện tại, với công việc là một người giáo viên, nó giúp mình thường xuyên sử dụng những gì mình đã học để truyền tải cho học sinh (và các đối tượng khác), có thể có một khoảng thời gian mình không dùng những kiến thức đó thì mình cũng sẽ lại quên nó, nhưng nó hạn chế hơn rất nhiều so với trước đây. Vì thế việc viết ra, tóm tắt lại theo nhìn nhận của mình, trình bày với người khác, hoặc đóng gói nó thành nguồn tài liệu,… về một điều gì đó bản thân học được có thể là điều quan trọng nhất hỗ trợ mình trong hành trình làm nghề.
Học và dạy là vòng lặp liên tục - Điều tuyệt vời khi bạn chia sẻ với một ai đó không chỉ là được củng cố kiến thức mà qua quá trình đó bạn được học thêm những điều bổ ích khác. Mọi người sẽ cảm thấy gần gũi hơn với bạn vì bạn đang chia sẻ kiến thức của mình với họ.
7. Đừng biến mình thành cỗ máy SPAM!
Nếu muốn nhận được thứ gì đó, trước tiên bạn cần cho đi điều tương tự - Muốn có người hâm mộ trước tiên bạn phải là người hâm mộ trước đã. Nếu muốn được cộng đồng chấp nhận, đầu tiên bạn phải là cá nhân tốt của cộng đồng đó. Nếu chỉ chăm chăm quan tâm đến sản phẩm của bạn trên mạng thì bạn đang đi sai hướng.
Bài kiểm tra ma cà rồng - Có những người (gọi là Picasso - Trong tiểu sử Life of Picasso) khi bạn vui vẻ đi chơi với họ, sau đó về nhà bạn lại cạn kiệt năng lượng trong khi họ lại có thể thức làm việc cả đêm bằng việc dùng toàn bộ năng lượng mà họ hút được từ bạn. Đó là những kẻ SPAM, hãy cân nhắc thật kỹ về việc nên giữ ai, loại ai ra khỏi cuộc sống của bạn. Điều đó không chỉ đúng với con người, mà còn áp dụng được với những công việc, sở thích, môi trường bạn ở,…
Gặp gỡ ngoài đời thực - Khi công khai bản thân và công việc, bạn sẽ gặp được những người cùng lĩnh vực một cách tự nhiên. Đó là những người thực sự ngang hàng với bạn - những người có cùng đam mê, cùng sứ mệnh, những người chia sẻ sở thích chung. Sẽ thật tuyệt vời khi gặp họ ngoài đời!
8. Học cách “chịu đòn”.
Bạn không thể tránh khỏi những lời chỉ trích kém tôn trọng từ bên ngoài khi chia sẽ những điều liên quan đến bản thân nhưng không gây được sự hứng thú với những người còn lại. Bằng việc tìm hiểu xem phản hồi đó là của ai, nó có phải từ những người thực sự quan tâm đến bạn hay không, nếu không thì hãy thật cẩn thận với những ai nằm ngoài phạm vi đó. Hãy học cách chấp nhận nó và tập trung vào những việc bạn cần phải hoàn thành.
Nếu sợ hãi và né tránh như vậy, bạn và công việc của bạn sẽ không bao giờ thực sự kết nối được với mọi người.
9. Bán rẻ nghệ thuật.
Tiền bạc không có gì sai trái hay xấu xa cả.
Mọi người đều nói họ muốn nghệ sĩ kiếm được tiền, nhưng khi nghệ sĩ kiếm được tiền, mọi người lại ghét họ. Từ bán rẻ nghệ thuật được thốt ra từ những góc nhỏ nhất, cay nghiệt nhất trong mỗi chúng ta.
Đừng ghen tị khi những người bạn yêu quý thành đạt trong cuộc sống - hãy vui với chiến thắng của họ, giống như đó là chiến thắng của chính mình.
Và mình cũng từng như vậy, mình cần cải thiện.
Chìa mũ ra trước tất cả mọi người - Dù xin tiền ủng hộ, gây quỹ cộng đồng hay bán sản phẩm và dịch vụ thì việc yêu cầu để được nhận tiền từ những việc đó là một điều nên làm khi cảm thấy tự tin vào giá trị của sản phẩm mà bạn đưa ra. Đừng ngại định giá sản phẩm của mình, miễn là giá đó phải phù hợp.
Cho đi để trả nợ - Khi thành công, hãy dùng những gì bạn có để giúp đỡ những người đã từ giúp bạn (hoặc những người kém may mắn hơn bạn) có được vị trí như hiện tại, tán dương họ, cho họ những cơ hội để họ có cơ hội chia sẻ sản phẩm của họ với mọi người.
10. Đừng bỏ cuộc.
Tiếp theo là gì? - Dù thành công hay thất bại thì vẫn cứ bước tiếp, không điều gì có thể chứng minh được những dự án tiếp theo của bạn sẽ lại thành công hay thất bại, chỉ là đừng đứng yên một chỗ.
Giờ thì sao
Những việc gì mình nghĩ là đúng đắn - cần phải hoàn thành nhưng chưa bắt tay vào hành động thì đây là thời điểm phù hợp để gạt bỏ cái tôi cá nhân sang một bên và bắt đầu thực hiện nó. Đăng một thông tin về công việc lên mạng, chia sẻ một điều thú vị trong cuộc sống mà bạn nghĩ là hữu ích với một ai đó, gặp gỡ một người cùng sở thích,…
Gửi những điều hữu ích đến với bạn đọc, sẽ có những điều không phù hợp và bạn có thể bỏ qua nó. Nhưng nếu bạn cũng đang ấp ủ để công khai một sản phẩm nào đó (hoặc muốn nhưng chưa có sản phẩm) hay cảm thấy thích thú với một trong những điều trên, thì mình và bạn cũng có điểm tương đồng rồi đấy :))
Rất vui vì bạn đã ở lại đến đây. Cảm ơn và hẹn gặp lại!
